Fethiye İş Hukuku Avukatı

Fethiye ekonomisinin belkemiği turizm, inşaat ve hizmet sektörleridir; bu sektörlerde mevsimlik çalışma, askı süreleri ve yoğun sezon mesaileri iş uyuşmazlıklarını sık ve kendine özgü hale getirir. Büromuz hem işçi hem işveren vekilliği yaptığı için masanın iki tarafını da bilir; bu deneyim, dava ve arabuluculuk stratejisinde belirgin avantaj sağlar.

İşçilik alacakları

Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai, yıllık izin, ulusal bayram ve genel tatil alacakları ile ödenmeyen ücret taleplerini; bordro, puantaj ve banka kayıtları üzerinden hesaplayıp önce zorunlu arabuluculukta, anlaşma olmazsa iş mahkemesinde takip ediyoruz. Alacakların çoğu 5 yıllık zamanaşımına tabidir; hak kaybı yaşanmaması için fesihten sonra vakit kaybetmeden belge toplanması gerekir.

İşe iade

Geçersiz fesihlerde işe iade davası; işe başlatmama tazminatı (4-8 aylık ücret) ve boşta geçen süre ücreti (en çok 4 ay) ile sonuçlanabilir. Fesih bildiriminden itibaren süreler çok kısadır: 1 ay içinde arabulucuya başvurulmalıdır. Fesih usulünün (yazılılık, savunma alınması, son çare ilkesi) denetimi bu davaların kalbidir.

Mevsimlik çalışma ve askı süreci

Otel ve turizm işletmelerinde yaygın olan mevsimlik iş sözleşmelerinde, sezon sonu “askı” döneminin hukuki niteliği tartışmalıdır: askıya alınan işçi yeni sezonda işe çağrılmazsa sözleşme feshedilmiş sayılır ve kıdem hakları doğar. Bölgedeki uygulamayı yakından bildiğimiz bu alanda hem işletmelere sözleşme altyapısı kuruyor hem de işçilerin alacak davalarını yürütüyoruz.

İş kazası ve meslek hastalığı

İş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat davaları ile SGK rücu davalarında; kusur oranları, maluliyet tespiti ve aktüerya hesabı üzerinden süreci yönetiyoruz.

İşveren danışmanlığı

İşletmelere; iş sözleşmesi ve işyeri yönetmeliklerinin hazırlanması, fesih süreçlerinin hukuka uygun kurgulanması, ibraname ve ikale sözleşmeleri, alt işverenlik (taşeron) ilişkileri ve İSG yükümlülükleri konularında sürekli danışmanlık veriyoruz. Doğru kurulmuş bir fesih dosyası, işverenin dava riskini büyük ölçüde azaltır.

Zorunlu arabuluculuk: dava öncesi ilk durak

İşçilik alacakları ve işe iade talepleri bakımından arabuluculuğa başvurmak dava şartıdır. Yani arabuluculuk tüketilmeden açılan dava, esasa girilmeden usulden reddedilir. Bu, uygulamada en sık karşılaştığımız usul hatasıdır.

Süreç şöyle işler: başvuru yapılır, arabulucu görevlendirilir ve taraflar toplantıya çağrılır. Anlaşma sağlanırsa düzenlenen tutanak ilam niteliği taşır — yani doğrudan icraya konulabilir. Anlaşma sağlanamazsa son tutanak düzenlenir ve dava bu tutanakla açılır. Son tutanağın dava dilekçesine eklenmesi zorunludur.

Dikkat edilmesi gereken iki nokta var. Birincisi, arabuluculuk toplantısında yapılan kabul ve feragatler bağlayıcıdır; hesap yapılmadan masaya oturmak ciddi hak kaybı doğurur. İkincisi, iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri ile hizmet tespiti davaları arabuluculuk kapsamı dışındadır; bunlar doğrudan dava yoluyla ileri sürülür.

Kıdem ve ihbar tazminatı: hangi durumda doğar

Kıdem tazminatı için kural olarak en az bir yıllık çalışma ve iş sözleşmesinin kanunda sayılan sebeplerden biriyle sona ermesi gerekir. İşçinin haklı nedenle istifası da kıdem tazminatı hakkı doğurur — ödenmeyen ücret, sigortasız çalıştırma, mobbing ve ağır iş şartları bu kapsamda değerlendirilebilir. Buna karşılık işçinin gerekçesiz istifası kural olarak kıdem tazminatı doğurmaz. Bu nedenle istifa dilekçesinin nasıl yazıldığı belirleyicidir; “kendi isteğimle ayrılıyorum” ifadesi sonradan hak kaybına yol açar.

İhbar tazminatı, bildirim sürelerine (ihbar öneli) uyulmadan yapılan fesihte doğar ve öneller kıdeme göre kademelenir. Haklı nedenle derhal fesih hallerinde ihbar tazminatı gündeme gelmez.

Hesapta esas alınan ücret, çıplak brüt ücret değil giydirilmiş brüt ücrettir: düzenli olarak yapılan yol, yemek, ikramiye ve prim gibi ödemeler ücrete eklenir. Turizm sektöründe servis ve yüzde payı gibi kalemlerin bu hesaba dahil olup olmadığı sık tartışma konusudur. Kıdem tazminatının yıllık tavanı mevzuatla belirlenir ve dönemsel olarak güncellenir.

Hesap yöntemine ilişkin ayrıntılı yazımız: kıdem ve ihbar tazminatı hesabı ve zamanaşımı.

Fazla mesai ve tatil ücretini nasıl ispat edersiniz

Bu, işçilik alacakları dosyalarının kaderini belirleyen konudur. Fazla çalışmanın varlığını ispat yükü kural olarak işçidedir; buna karşılık ücretin ödendiğini ispat yükü işverendedir.

Kullanılabilecek deliller: işyeri giriş-çıkış (PDKS) kayıtları, vardiya ve puantaj çizelgeleri, işe giriş-çıkış saatlerini gösteren kamera veya kartlı geçiş kayıtları, banka hesap hareketleri, WhatsApp ve e-posta yazışmaları, çalışma programı paylaşımları ve tanık beyanları. İşyerinde tutulan kayıtların işverenin elinde olması nedeniyle bunların dosyaya getirilmesini talep ediyoruz.

Pratik tavsiyemiz şu: iş ilişkisi sürerken çalışma saatlerinize dair kaydı kendiniz de tutun ve saklayın. Fesihten sonra bu belgelere ulaşmak çoğu zaman mümkün olmuyor.

İşe iade davası

İşe iade, iş güvencesi kapsamındaki işçiler için öngörülmüş bir yoldur. Kural olarak işyerinde belirli sayının üzerinde işçi çalışması, işçinin asgari bir kıdeme sahip olması ve belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışması gerekir. İşveren vekili konumundaki kişiler bakımından farklı değerlendirme yapılır.

Süreler bu davada çok katıdır ve kaçırılan süre hakkın tamamen kaybına yol açar: fesih bildiriminin tebliğinden itibaren işleyen süre içinde arabulucuya başvurulması, arabuluculuğun anlaşmazlıkla sonuçlanması halinde ise son tutanaktan itibaren işleyen süre içinde dava açılması gerekir. Bu nedenle fesih bildirimi elinize geçtiği anda değerlendirme yapılmasını öneriyoruz.

Dava kabul edilirse işçinin işe başvurması, işverenin de bu başvuruya cevap vermesi gerekir. İşveren işe başlatmazsa işe başlatmama tazminatı ile boşta geçen süre ücreti gündeme gelir. Bu kalemlerin hesabı, kararın kesinleşme tarihine bağlı olduğu için istinaf süreci sonucu doğrudan etkiler; bkz. istinaf süreci ve süreleri.

Fethiye’de turizm ve sezonluk çalışma

Bölgenin iş hukuku profili Türkiye ortalamasından ayrılıyor. Otel, restoran, acente ve marina istihdamı büyük ölçüde sezonluk; bu yapı kendine özgü uyuşmazlıklar üretiyor:

• Sezon sonu fesihleri. Sezonluk işlerde iş sözleşmesinin niteliği (belirli süreli mi, askıya alınmış mı) tazminat hakkını doğrudan etkiler. Her yıl aynı işverende çalışan bir işçinin kıdemi, aralar dahil değerlendirilebilir.
• Askı süreci. Sezon dışında iş sözleşmesinin askıya alınması feshi değildir; askı sürelerinin kıdem hesabındaki yeri sık tartışılır.
• Kayıt dışı çalışma. SGK’ya bildirilmeyen sürenin ispatı için hizmet tespiti davası açılır. Bu dava arabuluculuk kapsamı dışındadır ve emeklilik hakkını da etkilediği için ayrı bir önem taşır.
• Servis, yüzde ve bahşiş uygulamaları. Bu ödemelerin ücret niteliği taşıyıp taşımadığı, giydirilmiş ücret hesabını değiştirir.

Bu alandaki ayrıntılı değerlendirmemiz: Fethiye’de turizm çalışanlarının kıdem ve fazla mesai hakları. Marina ve yat işletmelerindeki personel dosyaları için Göcek; sera ve tarım işçiliği için Fethiye ve Seydikemer sayfalarımız.

İş kazası dosyaları

İş kazasında iki ayrı süreç birlikte yürür ve karıştırılmamalıdır: SGK süreci (bildirim, müfettiş incelemesi, geçici iş göremezlik ödeneği, maluliyet oranının tespiti) ve tazminat davası (işverenin kusuruna dayanan maddi ve manevi tazminat).

İşverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüğü geniştir: risk değerlendirmesi, eğitim, kişisel koruyucu donanım temini ve denetim. Bu yükümlülüklerin yerine getirilmediği ölçüde kusur oranı artar. Maddi tazminat hesabı maluliyet oranı ve kazanç kaybı üzerinden yapılır; ölümlü kazalarda yakınların destekten yoksun kalma tazminatı talebi doğar.

İnşaat, turizm ve tarım işlerinin yoğun olduğu bölgemizde bu dosyalar sık görülüyor. Bedensel zarar kaynaklı tazminat taleplerine ilişkin yaklaşımımız Fethiye tazminat avukatı sayfamızda.